We kennen het allemaal, dat moment waarop een collega vraagt: “Kun je dit er nog even bij doen?”, en jij met een net te beleefde glimlach zegt: “Ja hoor, geen probleem”, terwijl je vanbinnen zucht, omdat je eigenlijk geen tijd, geen energie en geen ruimte meer hebt.
Toch zeggen we ja, uit loyaliteit, uit angst om iemand teleur te stellen, of omdat we denken dat het erbij hoort, dat nee zeggen niet professioneel is. Daarna mopperen we in stilte, op de werkdruk, op de collega die het weer bij ons neerlegt, op de leidinggevende die het niet ziet.
De verborgen kosten van ja zeggen
Elke keer dat je ja zegt tegen iets wat niet past, zeg je onbewust nee tegen iets anders: tegen rust, tegen concentratie, tegen dat ene project waar je wél energie van krijgt, en op de lange termijn tegen je eigen vitaliteit.
Het sluipt erin, die vermoeidheid aan het eind van de dag, het korte lontje thuis, de onrust in je hoofd. Niet omdat het werk zelf te zwaar is, maar omdat je te vaak over je eigen grenzen heen stapt, soms met de beste bedoelingen.
“Nee zeggen is geen afwijzing van de ander, het is een keuze voor je energie en kwaliteit.”
Wat Covey ons leert
Stephen Covey maakt in The 7 Habits of Highly Effective People een helder onderscheid: de cirkel van betrokkenheid en de cirkel van invloed. We stoppen vaak veel energie in alles waar we bij betrokken zijn, de verwachtingen van anderen, de sfeer op het werk, wat men vindt.
Je echte kracht ligt in de cirkel van invloed: datgene wat je zelf kunt doen, kiezen en veranderen. Grenzen stellen hoort daarbij. Nee zeggen is niet bot of ongezellig, het is een bewuste keuze om verantwoordelijkheid te nemen voor wat binnen jouw invloed ligt – je tijd, je energie en je aandacht.
Of, zoals Covey het zou zeggen: “Proactieve mensen laten zich niet leiden door omstandigheden, maar door waarden.”
Van automatische ja naar bewuste keuze
Nee zeggen begint met vertragen, met even stilstaan bij de vraag: wil of kan ik dit nu echt? Soms helpt het om tijd te winnen met een eenvoudige tussenstap, zoals:
“Ik kom er straks even op terug.”
“Ik wil graag helpen, maar dan moet ik iets anders laten vallen. Wat heeft prioriteit?”
Zo geef je jezelf ruimte om te kiezen in plaats van automatisch te reageren, en precies die keuze is de sleutel tot regie.
Zeg ja tegen jezelf
Grenzen stellen is geen egoïsme, het is een vorm van zelfzorg die uiteindelijk iedereen ten goede komt, ook je collega’s. Want als jij met meer energie, helderheid en plezier werkt, profiteert het hele team daarvan.
Dus de volgende keer dat iemand iets vraagt, adem even in en bedenk wat echt belangrijk is. Nee is ook een antwoord een antwoord dat ruimte maakt voor kwaliteit, focus en werkplezier.
Zacht en duidelijk
“Nu niet, wel morgen om tien uur.”
“Ik kan dit doen, dan gaat taak X naar volgende week. Is dat oké?”
“Ik rond eerst A af. Wil je dat dit daarvoor gaat, of plannen we het daarna in?”
Bij terugkerende verzoeken
“Ik merk dat dit mij vaak tussendoor wordt gevraagd. Laten we er vaste momenten voor plannen.”
“Voor deze taken is het handig als het via het ticketsysteem binnenkomt. Dan houd ik overzicht.”
Als het niet past
“Dank je, ik neem dit nu niet op mij. Ik zit vol.”
“Dit past niet bij mijn rol. Wie is hier de juiste persoon voor?”
Doe de oefening in Covey-Stijl en kijk waar jij nog aan kunt werken.
